Ba tuần sau khi bắt đầu dựng, đội cơ điện mới biết file kết cấu lệch gốc tọa độ, chủ đầu tư cần mô hình IFC chứ không phải RVT, còn phòng dự toán muốn khối lượng tách theo khu mà mô hình lại không chia khu. Không lỗi nào trong số đó do phần mềm. Tất cả là những câu hỏi lẽ ra phải trả lời trước khi ai đó mở Revit. Đó chính là việc của BEP — kế hoạch thực hiện BIM. Với nhà thầu cơ điện, BEP không cần dày, nhưng phải chốt đủ 8 mục dưới đây.
BEP là gì và vì sao nhà thầu cơ điện cần nó
BEP (BIM Execution Plan) là văn bản thống nhất ai dựng gì, dựng tới mức nào, theo quy ước nào, giao cái gì và khi nào. Bộ tiêu chuẩn ISO 19650 tách BEP làm hai bước: bản đề xuất nộp kèm hồ sơ dự thầu và bản chi tiết lập sau khi ký hợp đồng. Hướng dẫn chung áp dụng BIM của Bộ Xây dựng (Quyết định 348/QĐ-BXD năm 2021) cũng coi kế hoạch thực hiện BIM là tài liệu nền của mọi dự án BIM.
Trên thực tế, BEP tổng của dự án thường do chủ đầu tư hoặc tư vấn quản lý BIM soạn. Nhà thầu cơ điện ít khi được hỏi ý kiến, nhưng lại là bên dựng nhiều đối tượng nhất và chịu hậu quả trực tiếp nếu BEP mơ hồ. Vì vậy, dù dự án đã có BEP tổng hay chưa, gói cơ điện vẫn nên có phần BEP riêng trả lời đủ 8 câu hỏi sau.
Nhóm 1 · Chốt trước khi mở file
1 · Phạm vi mô hình và ranh giới gói thầu
Ghi rõ từng hệ được dựng: cấp thoát nước, PCCC, điều hòa thông gió, điện động lực, chiếu sáng, điện nhẹ. Với mỗi hệ, ghi tiếp khu vực (tòa nào, tầng nào, có dựng phần ngoài nhà, trạm bơm, bể ngầm không) và điểm cắt: ống dừng ở mặt bích của thiết bị hay dựng cả cụm nối máy, ống trong trục kỹ thuật thuộc gói nào. Thiếu dòng này, hai nhà thầu sẽ cùng dựng một đoạn ống — hoặc không ai dựng.
2 · Mức chi tiết theo hệ và theo giai đoạn
Câu "dựng LOD 300" cho cả dự án gần như vô nghĩa. Giá đỡ ở giai đoạn đấu thầu không cần dựng, nhưng ở giai đoạn shop drawing lại là thứ quan trọng nhất. Cách làm đúng là một ma trận: mỗi hệ một dòng, mỗi giai đoạn một cột, mỗi ô một mức chi tiết.
Ma trận còn giúp chốt luôn những gì không dựng: ống mềm nối miệng gió, dây dẫn trong ống luồn, phụ kiện nhỏ hơn một cỡ nhất định. Ghi "không dựng, bóc thủ công" cũng là một quyết định — và nó nối thẳng sang bảng quy tắc đo bóc trong bài Bốc khối lượng từ mô hình Revit.
3 · Hệ tọa độ, lưới trục và cao độ
Mô hình cơ điện được dựng trên nền mô hình kiến trúc và kết cấu. Nếu ba bên dùng ba gốc tọa độ khác nhau, mọi báo cáo va chạm sau đó đều sai. BEP cần chốt: file nào giữ hệ tọa độ chung, vị trí gốc dự án và điểm khảo sát, lưới trục, cao độ ±0.000 ứng với cao độ tuyệt đối nào, và đơn vị (mm).
Một bước kiểm tra đơn giản nên ghi luôn vào BEP: mỗi khi nhận file kết cấu, kiến trúc bản mới, đặt một khối đánh dấu tại một giao điểm lưới trục cố định và xem nó còn trùng hay không trước khi chạy va chạm.
4 · Quy ước đặt tên, workset và màu hệ
Tên file, tên workset, tên hệ (System) và màu hiển thị nghe như chuyện hình thức, nhưng là thứ quyết định bộ lọc, schedule và báo cáo va chạm có chạy được hay không. ISO 19650 gợi ý cấu trúc tên file gồm các trường cố định nối bằng dấu gạch ngang; dự án có thể rút gọn, miễn là mọi bên dùng chung một cấu trúc.
Cùng lúc đó, chốt bảng màu hệ (cấp nước, thoát nước, PCCC, gió cấp, gió hồi, gió thải, máng cáp động lực, điện nhẹ) và áp vào template. Màu thống nhất giúp người họp phối hợp nhận ra ngay đối tượng thuộc hệ nào trên màn hình.
Nhóm 2 · Chốt trước buổi phối hợp đầu tiên
5 · Chia file mô hình
Một file chứa cả công trình sẽ chậm, khó làm việc nhóm và khó phát hành từng phần. Cách chia thường gặp là theo khu hoặc tòa, rồi theo bộ môn; công trình cao tầng có thể chia thêm theo nhóm tầng. BEP ghi rõ file nào liên kết file nào, liên kết dạng gắn (overlay) hay đính kèm, và giới hạn dung lượng mỗi file mà đội chấp nhận được.
6 · Quy trình phối hợp va chạm
Phần này trả lời bốn câu: chạy va chạm bao lâu một lần, giữa những cặp hệ nào, với khoảng hở tối thiểu bao nhiêu (để còn chỗ cho bảo ôn và thao tác lắp), và khi hai tuyến tranh nhau thì tuyến nào được giữ.
Thứ tự trên chỉ là điểm xuất phát. BEP nên ghi rõ ai là người quyết định cuối cùng khi có tranh chấp — thường là chủ trì phối hợp BIM của dự án — và mọi thay đổi liên quan đến kết cấu (khoét lỗ, đổi cao độ dầm) chỉ được làm khi đơn vị thiết kế kết cấu chấp thuận bằng văn bản.
7 · Sản phẩm bàn giao và định dạng
| Sản phẩm | Định dạng | Cần chốt |
|---|---|---|
| Mô hình gốc | RVT | Phiên bản Revit — file đã lưu ở bản mới không mở được bằng bản cũ |
| Mô hình phối hợp | NWC/NWD hoặc IFC | Phiên bản IFC, bộ tham số xuất kèm |
| Shop drawing | PDF và DWG | Khung tên, tỷ lệ, cách đánh số bản vẽ, ai ký |
| Bảng khối lượng | XLSX | Quy tắc đo bóc, cách gom theo mã hiệu |
| Dữ liệu vận hành | Theo danh mục tham số | Chỉ khi hợp đồng yêu cầu; danh mục chốt từ đầu |
8 · Môi trường dữ liệu chung và phê duyệt
CDE (Common Data Environment) là nơi mọi bên lấy và nộp file. ISO 19650 chia file theo bốn trạng thái: đang làm (WIP), chia sẻ để phối hợp, phát hành sau khi được duyệt, và lưu trữ. BEP ghi rõ thư mục cho từng trạng thái, ai được chuyển file sang trạng thái kế tiếp, lịch phát hành định kỳ và cách ghi số sửa đổi. Dự án nhỏ có thể dùng một thư mục chia sẻ thông thường — miễn là quy ước rõ ràng và mọi người làm theo.
BEP gọn cho dự án vừa và nhỏ
Không phải dự án nào cũng cần BEP vài chục trang. Với gói cơ điện quy mô vừa, một bản hai đến bốn trang là đủ: một bảng phạm vi, một ma trận LOD, một trang quy ước (tọa độ, tên file, màu hệ, chia file), một trang phối hợp và bàn giao. Điều quan trọng là bản đó được các bên ký xác nhận trước khi dựng, và được cập nhật khi phạm vi thay đổi.
Cần lập BEP cho gói cơ điện?
VIEBIM soạn phần BEP cơ điện, dựng template Revit đúng quy ước đã chốt và tham gia phối hợp va chạm cùng tư vấn, nhà thầu kết cấu – kiến trúc.
VIEBIM có văn phòng tại Vinh – Nghệ An và Hà Nội, nhận dự án ở miền Trung, miền Bắc, khắp Việt Nam và nước ngoài. Hotline 0937 83 14 21 · 0931 36 94 94 hoặc mục Liên hệ trên viebim.vn.