5 thao tác dựng hình MEP lặp lại nên tự động hóa trong Revit

Trong một dự án cơ điện cỡ vừa, phần lớn giờ dựng hình không nằm ở những quyết định khó mà ở những thao tác nhỏ lặp lại hàng trăm lần: hạ một đoạn ống né dầm, đặt thêm một cái giá, nối một nhánh thoát nước, gắn một cái tag. Từng thao tác chỉ mất vài phút, nhưng nhân với cả tòa nhà thì thành nhiều tuần công. Bài này chia sẻ cách đội dựng hình của VIEBIM chọn ra những việc đáng tự động hóa, và năm thao tác mà chúng tôi thấy đáng nhất.

Chọn việc nào để tự động hóa

Không phải việc gì lặp lại cũng nên giao cho công cụ. Chúng tôi dùng hai câu hỏi: việc này lặp lại bao nhiêu lần trong một dự án, và quy tắc làm việc này có viết ra được thành lời hay không. Một việc vừa lặp nhiều, vừa có quy tắc rõ thì máy làm nhanh hơn và đều hơn người. Việc lặp nhiều nhưng quy tắc còn mù mờ thì phải ngồi lại viết quy tắc trước — tự động hóa một quy tắc sai chỉ giúp sai nhanh hơn.

Những việc nằm ở ô xám — bố trí phòng máy, chọn hướng tuyến chính — là nơi kỹ sư tạo ra giá trị. Công cụ tốt nhất là công cụ lấy đi phần việc tay chân để kỹ sư có thêm thời gian cho đúng những quyết định đó.

1. Nâng hạ tuyến để tránh va chạm

Đây là thao tác gặp nhiều nhất trong giai đoạn phối hợp. Một tuyến ống đâm vào dầm thì phải hạ xuống dưới dầm, rồi nâng lên lại sau khi qua. Làm tay nghĩa là cắt ống ở hai điểm, chỉnh cao độ đoạn giữa, chèn bốn phụ kiện chếch, nối lại — và lặp lại chừng ấy bước ở mỗi điểm va chạm.

Quy tắc của thao tác này rất rõ: góc chếch theo quy định của dự án, khe hở tối thiểu dưới đáy dầm tính cả lớp bảo ôn, và loại phụ kiện theo vật liệu ống. Khi đã viết được như vậy, việc còn lại của người dựng hình chỉ là chọn đoạn ống và nhập cao độ mới. Điều cần giữ là người quyết định có nên hạ hay không vẫn là kỹ sư phối hợp — vì hạ ống gió hay hạ ống thoát nước tự chảy có hệ quả rất khác nhau với chiều cao trần.

2. Rải giá đỡ dọc tuyến

Một tầng hầm có thể cần hàng trăm, thậm chí hàng nghìn bộ giá. Đặt từng cái bằng tay vừa chậm, vừa dễ sai bước giá — nhất là khi gặp dầm phải lùi giá lại, rồi quên đo lại các giá phía sau.

Quy tắc của giá đỡ đã được viết sẵn trong tiêu chuẩn dự án: bước giá theo đường kính và vật liệu ống, loại giá theo cỡ ống, cách lấy cao độ khi ống có bảo ôn. Đây là kiểu việc mà công cụ làm tốt nhất. Trong VieBIM Tools, Auto-Support rải giá cho từng tuyến riêng, Multi-Support làm giá chung cho nhiều hệ đi song song, và cả hai đều tự lùi giá khi vướng dầm rồi đo lại bước giá từ vị trí mới.

3. Đấu nối thoát nước tự chảy

Thoát nước là hệ khó dựng nhất trong Revit vì mọi thứ phụ thuộc vào độ dốc: một nhánh ngang dốc về trục đứng, nối vào trục bằng phụ kiện 45°, có thông hơi, có thông tắc. Chỉ cần lệch độ dốc một chút là phụ kiện không còn khớp góc, và người dựng hình mất cả buổi để chỉnh lại từng đoạn.

Cái hay là các kiểu đấu nối thoát nước lặp lại rất nhiều nhưng số kiểu thì có hạn: nối ống ngang vào trục đứng, nối ngang vào ngang, thông hơi ngang, thông hơi trục, thông tắc. Bộ công cụ thoát nước trong VieBIM Tools biến các kiểu này thành bảng chọn có hình — chọn phương án, nhập độ dốc, phụ kiện tự dựng đúng góc. Còn độ dốc bao nhiêu, thông hơi ở đâu thì vẫn theo hồ sơ thiết kế được duyệt.

4. Ống đứng xuyên tầng và đồng bộ Level

Một trục cấp nước hay thoát nước trong tòa nhà hai mươi tầng là hai mươi đoạn ống, mỗi đoạn phải bám đúng Level của tầng mình. Dựng bằng tay thường sinh ra hai lỗi: đoạn ống gắn nhầm Level, nên khi kết cấu chỉnh cao độ tầng thì ống không chạy theo; và các đoạn không thật sự nối với nhau, nên kiểm tra hệ thống báo hở mà nhìn bằng mắt không thấy.

Đây là việc có quy tắc tuyệt đối rõ — mỗi tầng một đoạn, gắn đúng Level, nối liền tại cao độ sàn — nên rất hợp để giao cho công cụ: chọn trục, chọn tầng đầu và tầng cuối, công cụ dựng từng đoạn và gắn đúng Level. Khi cao độ tầng thay đổi, chạy lại thao tác đồng bộ Level thay vì sửa tay từng đoạn.

5. Tag ống trên shop drawing

Bản vẽ shop drawing được in ra để thợ đọc ngoài công trường. Tag chồng lên nhau, tag đè lên ống, tag mỗi cái một kiểu là những lỗi rất hay gặp, và sửa chúng cũng là việc lặp đi lặp lại ở mọi bản vẽ, mọi lần phát hành.

Quy tắc trình bày tag nên nằm trong tiêu chuẩn bản vẽ của công ty: tag nội dung gì, đặt phía nào so với ống, căn theo cột hay theo hàng. Công cụ Smart Tag trong VieBIM Tools gắn tag cho ống ngang, ống đứng và cả đối tượng nằm ngoài vùng crop, có căn lề thẳng hàng — người dựng hình chỉ còn rà lại những chỗ đặc biệt.

Tự động hóa không thay được quy chuẩn

Năm thao tác trên có một điểm chung: quy tắc đã nằm sẵn trong tiêu chuẩn dự án hoặc tiêu chuẩn công ty. Công cụ chỉ làm đúng và đều cái quy tắc đó. Nếu công ty chưa có bộ quy tắc viết ra — bước giá bao nhiêu, khe hở dưới dầm bao nhiêu, tag trình bày thế nào — thì việc nên làm trước tiên là viết nó ra, đưa vào kế hoạch thực hiện BIM của dự án, rồi mới cài vào công cụ.